Baba tapuyu oğluna satış gibi devretti: Kızlar ne yapabilir?
Kısaca
- Gerçekte bağış olduğu hâlde tapuda satış gibi gösterilen devirlere muris muvazaası denir.
- Saklı pay sahibi olsun veya olmasın, miras hakkı çiğnenen her mirasçı tapu iptali ve tescil davası açabilir.
- Devrin mirastan mal kaçırma amaçlı olduğunu ispat yükü davacıdadır.
- Mahkeme; alıcının ödeme gücüne, bedel ile gerçek değer arasındaki farka ve satış için makul bir neden olup olmadığına bakar.
Muris muvazaası nedir?
Bir baba ya da anne, ölmeden önce bir taşınmazını çocuklarından birine devretmek ister; ama diğer çocuklarının itiraz etmesini engellemek için devri tapuda bağış olarak değil, satış olarak gösterir. Para ödenmez ya da ödenmiş gibi yapılır. Hukukta buna muris muvazaası denir.
Yargıtay'ın tanımıyla bu, nispi (gizli) bir muvazaa türüdür: Mirasbırakan gerçekten taşınmazını devretmek ister, ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için asıl amacını gizler ve gerçekte bağışlamak istediği taşınmazı tapuda satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi gibi göstererek devreder.
Dayanak: 1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı
Bu davaların temeli Yargıtay'ın 01.04.1974 tarihli, 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararıdır. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 14.05.2026 tarihli kararında (E.2025/5797, K.2026/4124) da tekrarlandığı üzere:
- Tapudaki görünür satış sözleşmesi tarafların gerçek iradesine uymadığı için geçersizdir.
- Gizlenen bağış sözleşmesi de kanunun aradığı resmî şekilde yapılmadığından geçersizdir.
- Bu yüzden saklı pay sahibi olsun veya olmasın, miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak sözleşmenin geçersizliğinin tespitini ve tapu kaydının iptalini isteyebilir.
Uygulamada dava, davacının miras payı oranında tapu iptali ve tescil istemiyle açılır; çoğu zaman bu istem kabul edilmezse diye ikinci sırada tenkis talebi de eklenir.
İspat kimde?
Bu davanın en kritik noktası budur. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.190 ve Türk Medeni Kanunu m.6 uyarınca herkes iddiasını ispatla yükümlüdür. Yargıtay, devrin mirastan mal kaçırma amaçlı olduğunu ispat yükünün davacıda olduğunu açıkça vurgular. Yukarıdaki 2026 tarihli kararda Yargıtay, alt mahkemelerin bu yükü davalıya yükleyerek davayı kabul etmesini doğru bulmamış ve kararı bozmuştur.
Mahkeme neye bakar?
Mirasbırakanın gerçek amacı gizli olduğu için mahkeme bunu çevresel delillerle ortaya çıkarmaya çalışır. Yargıtay'ın saydığı ölçütler şunlardır:
| Ölçüt | Ne sorulur? |
|---|---|
| Alış gücü | Taşınmazı alan çocuğun o tarihte bu bedeli ödeyecek parası var mıydı? |
| Bedel ve gerçek değer | Tapuda yazan satış bedeli, taşınmazın o tarihteki gerçek değerinin çok altında mı? |
| Satış için makul neden | Mirasbırakanın paraya ihtiyacı, borcu ya da satmasını gerektiren bir durumu var mıydı? |
| Beşerî ilişkiler | Mirasbırakan ile diğer çocuklar arasında küslük, husumet var mıydı? |
| Yöresel gelenekler | Kız çocuklarına mal bırakmama gibi bir yöresel eğilim var mı? |
Ne yapmalı?
- Tapu kayıtlarını çıkarın: Devrin tarihini, türünü (satış/bağış) ve tapuda gösterilen bedeli öğrenin.
- O tarihteki durumu belgeleyin: Alıcının gelir durumu, banka hareketleri, mirasbırakanın parayı alıp almadığı.
- Tanıkları belirleyin: Ailenin durumunu, satışın gerçek olmadığını bilen komşu ve akrabalar.
- Mirasçılık belgesini alın ve bir avukatla dosyanın ispat imkânlarını değerlendirin.
Mirasla ilgili diğer bir önemli konu olan reddi miras süresini mirasın reddi yazımızda anlattık.
Aradığınız konu yok mu? Yazılmasını istediğiniz bir konuyu iletin; sık sorulan konuları öne alıyoruz.
WhatsApp'tan konu önerinBu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olaya ilişkin hukukî görüş yerine geçmez.